urlopy pracownicze, urlop macierzyński, urlop wychowawczy, urlop wypoczynkowy, urlop bezpłatny
lupa
A A A

Gazeta Podatkowa nr 86 (1752) z dnia 26.10.2020

Podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracownika

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy jest ułatwianie pracownikom podnoszenia kwalifikacji zawodowych. Zasady, na jakich następuje realizacja tego obowiązku, wskazane są w przepisach Kodeksu pracy dotyczących podnoszenia tych kwalifikacji, a konkretyzacja wzajemnych praw i obowiązków stron z tytułu dokształcania może nastąpić w umowie szkoleniowej. Przepisy prawa pracy nie wykluczają też pewnych fakultatywnych uprawnień dla pracownika podnoszącego swoje umiejętności wyłącznie z własnej inicjatywy.

Dokształcanie z akceptacją pracodawcy

Przepisy Kodeksu pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320) definiują podnoszenie kwalifikacji zawodowych jako zdobywanie lub uzupełnianie wiedzy i umiejętności przez pracownika, z inicjatywy pracodawcy albo za jego zgodą (art. 1031 § 1 K.p.).

Powołana wyżej definicja wskazuje na istotną rolę pracodawcy w zakresie podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracownika. Inicjatywę pracodawcy można tu rozumieć jako skierowanie pracownika (zasadniczo za jego zgodą) na studia/kurs czy inną formę dokształcania. W przepisach Kodeksu pracy brak jest jednak jednoznacznego określenia, co oznacza sformułowanie "za zgodą pracodawcy". W takiej sytuacji, na podstawie art. 300 K.p., znajdą odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740).

Zgodnie z art. 60 K.c., z zastrzeżeniem wyjątków przewidzianych w ustawie, wola osoby dokonującej czynności prawnej może być wyrażona przez każde zachowanie się tej osoby, które ujawnia jej wolę w sposób dostateczny. W świetle powołanej regulacji, zgoda pracodawcy nie musi następować w formie pisemnej. Jej przejawem może być przykładowo zwolnienie pracownika na zajęcia albo przyznanie określonej kwoty na zakup podręczników. W takiej sytuacji należy uznać, że doszło do dorozumianego wyrażenia zgody na podnoszenie kwalifikacji zawodowych przez pracownika, co ma bezpośredni wpływ na jego uprawnienia szkoleniowe.

Ustawowe uprawnienia szkoleniowe

Podnoszenie kwalifikacji zawodowych za zgodą lub z inicjatywy pracodawcy pociąga za sobą nabycie przez pracownika określonych uprawnień szkoleniowych z mocy prawa. Ustawowe uprawnienia dla dokształcającego się pracownika określa art. 1031 § 2 K.p., zgodnie z którym pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe w rozumieniu art. 1031 § 1 K.p. przysługuje:

  • urlop szkoleniowy,
     
  • zwolnienie z całości lub części dnia pracy, na czas niezbędny, by punktualnie przybyć na obowiązkowe zajęcia oraz na czas ich trwania.

Wymiar urlopu szkoleniowego, określony w art. 1032 § 1 K.p., wynosi:

  • 6 dni - dla pracownika przystępującego do egzaminów: eksternistycznego, maturalnego, potwierdzającego kwalifikacje w zawodzie lub egzaminu zawodowego,
     
  • 21 dni w ostatnim roku studiów - na przygotowanie pracy dyplomowej oraz przygotowanie się i przystąpienie do egzaminu dyplomowego.

Przepisy dotyczące zasad podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracowników nie regulują trybu postępowania w sprawie udzielenia urlopu szkoleniowego czy zwolnienia z całości lub z części dnia pracy. Trzeba jednak podkreślić, że są to uprawnienia wnioskowe, tj. pracodawca ma obowiązek ich udzielenia, jeżeli pracownik wystąpi ze stosownym wnioskiem. Inicjatywa w zakresie wykorzystania urlopu szkoleniowego lub zwolnienia od pracy w celu uczestnictwa w zajęciach leży więc całkowicie po stronie pracownika. Pracodawca nie musi - w przeciwieństwie do urlopu wypoczynkowego - dbać o udzielenie urlopu szkoleniowego.

Urlopu szkoleniowego udziela się w dni, które są dla pracownika dniami pracy, zgodnie z obowiązującym go rozkładem czasu pracy (art. 1032 § 2 K.p.). Taka sama zasada odnosi się do udzielenia zwolnienia na czas zajęć. W konsekwencji, jeżeli zajęcia odbywają się w dniu wolnym, pracownikowi nie przysługują żadne ustawowe uprawnienia związane z podnoszeniem kwalifikacji zawodowych. Nie przysługuje mu też rekompensata, jaką Kodeks pracy przyznaje za pracę w dniu wolnym z tytułu przeciętnie 5-dniowego tygodnia pracy (w wielu zakładach pracy jest to sobota) lub w niedzielę - chyba że dokształcanie zostało podjęte na wyraźne polecenie pracodawcy i bez akceptacji pracownika.

Płatne nieobecności szkoleniowe

Pracownik podnoszący swoje kwalifikacje zawodowe zachowuje prawo do wynagrodzenia za czas urlopu szkoleniowego oraz za czas zwolnienia z całości lub części dnia pracy na zajęcia (art. 1031 § 3 K.p.). Przy ustalaniu tego wynagrodzenia stosuje się § 5 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy... (Dz. U. z 2017 r. poz. 927). Nakazuje on stosować zasady obowiązujące przy ustalaniu wynagrodzenia za urlop, z tą zmianą, że zmienne składniki wynagrodzenia przyjmuje się z miesiąca, w którym przypadło zwolnienie od pracy/urlop szkoleniowy.

Świadczenia dodatkowe i umowa szkoleniowa

Niezależnie od uprawnień ustawowych pracodawca może przyznać pracownikowi podnoszącemu kwalifikacje zawodowe dodatkowe świadczenia, w szczególności pokryć opłaty za kształcenie, przejazd, podręczniki i zakwaterowanie (art. 1033 K.p.). Trzeba przy tym podkreślić, że pracodawca nie ma obowiązku przyznania takich świadczeń. Jeśli jednak zdecydował się wesprzeć w ten sposób dokształcającego się pracownika, wówczas rodzaj i warunki przyznania świadczeń dodatkowych może określić w umowie szkoleniowej lub, jeżeli nie ma obowiązku jej zawarcia, ustnie (choć jest to ryzykowne dowodowo).


Wzór umowy szkoleniowej i przykład jej wypełnienia jest dostępny w serwisie druki.gofin.pl, w dziale Prawo pracy.


Wymóg podpisania umowy szkoleniowej występuje tylko wtedy, gdy pracodawca zamierza zobowiązać pracownika do odpracowania przyznanych świadczeń dodatkowych po zakończeniu kształcenia (art. 1034 K.p.). Okres odpracowania nie może przekroczyć 3 lat. Umowa szkoleniowa nie może określać uprawnień z tytułu dokształcania w sposób mniej korzystny niż to wynika z Kodeksu pracy. Przykładowo, nie można w tej umowie wyłączyć lub ograniczyć prawa do urlopu szkoleniowego albo wprowadzić zasady bezpłatności za tego typu urlop. Takie zapisy - jako pogarszające sytuację pracownika w porównaniu do regulacji ustawowych - są nieważne z mocy prawa.

Warunki zwrotu dofinansowania

Kodeks pracy przewiduje sytuacje, w których pracodawca może domagać się zwrotu dofinansowania kształcenia. Zgodnie z art. 1035 K.p., do zwrotu kosztów poniesionych przez pracodawcę z tytułu dodatkowych świadczeń szkoleniowych zobowiązany jest pracownik:

1) który bez uzasadnionych przyczyn nie podejmie podnoszenia kwalifikacji zawodowych albo przerwie podnoszenie tych kwalifikacji,

2) z którym pracodawca rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia z jego winy, w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub po jego ukończeniu, w terminie określonym w umowie szkoleniowej, nie dłuższym niż 3 lata,

3) który w okresie wskazanym w pkt 2 rozwiąże stosunek pracy za wypowiedzeniem, z wyjątkiem wypowiedzenia umowy o pracę z powodu uzasadnionego zarzutu mobbingu,

4) który w okresie wskazanym w pkt 2 rozwiąże stosunek pracy bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków przez pracodawcę lub mobbingu, mimo braku przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy z tych powodów.

W wymienionych przypadkach zwrot kosztów następuje w wysokości proporcjonalnej do okresu zatrudnienia po ukończeniu podnoszenia kwalifikacji zawodowych lub okresu zatrudnienia w czasie ich podnoszenia. W praktyce stosowania powołanego przepisu pojawiały się jednak wątpliwości dotyczące ustalenia kwoty do zwrotu w sytuacjach wskazanych w art. 1035 K.p. Ważne wskazówki w tym zakresie zawiera pismo Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, udostępnione naszemu Wydawnictwu (patrz ramka).

Wyliczenie sytuacji, które uprawniają pracodawcę do żądania zwrotu przyznanych świadczeń szkoleniowych, ma charakter zamknięty. Pracodawca nie może więc dochodzić od pracownika tego zwrotu w żadnych innych sytuacjach, np. w razie wypowiedzenia umowy o pracę przez pracodawcę lub jej rozwiązania za porozumieniem stron.

Dokształcanie z własnej inicjatywy

Kodeksowe regulacje dotyczące podnoszenia kwalifikacji zawodowych przez pracowników odnoszą się głównie do sytuacji, w których dokształcanie pracownika pozostaje w związku z wykonywaną pracą lub oczekiwaniami pracodawcy i odbywa się za jego zgodą. Jeżeli jednak zatrudniający uzna, że kierunek studiów nie ma związku z wykonywaną pracą, może odmówić wyrażenia zgody na podnoszenie kwalifikacji. Wówczas pracownik może podnosić swoje kwalifikacje całkowicie z własnej inicjatywy, bez aktywnego współudziału ze strony pracodawcy. Jednak nawet wówczas pracownikowi może być przyznane zwolnienie z całości lub części dnia pracy bez zachowania prawa do wynagrodzenia lub/i urlop bezpłatny (art. 1036 K.p.). Wymiar tych świadczeń pracodawca i pracownik powinni ustalić w porozumieniu (patrz: Przykład porozumienia...).

"(...) w ocenie MPiPS, przy stosowaniu przepisów art. 1035 Kodeksu pracy zasadne wydaje się przyjęcie założenia, że kwota kosztów dodatkowych świadczeń poniesionych przez pracodawcę w związku z podnoszeniem przez pracownika kwalifikacji zawodowych, zwracana przez pracownika:

- powinna odpowiadać pełnej wartości świadczeń dodatkowych poniesionych przez pracodawcę, w przypadku niepodjęcia przez pracownika podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w warunkach określonych w art. 1035 pkt 1 K.p.,
- powinna być obliczona z uwzględnieniem proporcji wartości kosztów poniesionych przez pracodawcę i okresu, jaki pracownik jeszcze przepracowałby w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych, gdyby nie doszło do przerwania podnoszenia kwalifikacji zawodowych, w warunkach określonych w art. 1035 pkt 1 K.p.,
- powinna być obliczona z uwzględnieniem proporcji wartości kosztów poniesionych przez pracodawcę i okresu, jaki pracownik jeszcze przepracowałby w trakcie podnoszenia kwalifikacji zawodowych, gdyby nie doszło do ustania zatrudnienia w okolicznościach wskazanych w art. 1035 pkt 2-4 K.p.,
- powinna być obliczona z uwzględnieniem proporcji wartości kosztów poniesionych przez pracodawcę i okresu, jaki pracownik miałby jeszcze do przepracowania w ustalonym w umowie szkoleniowej okresie pozostawania w zatrudnieniu, gdyby w tym czasie nie doszło do ustania zatrudnienia w okolicznościach wskazanych w art. 1035 pkt 2-4 K.p.".

Stanowisko Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej, udostępnione naszemu Wydawnictwu w dniu 20 kwietnia 2012 r.

Przykład porozumienia w sprawie podnoszenia kwalifikacji z inicjatywy pracownika
(dane nagłówkowe pominięto)
Porozumienie w sprawie podnoszenia kwalifikacji zawodowych

zawarte na podstawie art. 1036 K.p. w dniu 7 października 2020 r. pomiędzy Zakładem Usługowym "Kortex" sp. z o.o. z siedzibą w Bydgoszczy, przy ul. Sędziwoja 6, reprezentowanym przez Grzegorza Surdyka, zwanego dalej Pracodawcą, a Tomaszem Gardzińskim, zam. w Bydgoszczy, przy ul. Kosmonautów 23/11, zwanym dalej Pracownikiem.

§ 1

Z dniem 20 października 2020 r. Pracownik rozpoczyna podnoszenie swoich kwalifikacji zawodowych w ramach 2-miesięcznego kursu projektanta stron www, organizowanego przez Centrum Kształcenia Zawodowego w Bydgoszczy. Podnoszenie kwalifikacji odbywa się z inicjatywy Pracownika.

§ 2

Z tytułu podnoszenia kwalifikacji, o których mowa w § 1, Pracownikowi przysługuje bezpłatny urlop szkoleniowy w wymiarze 3 dni i bezpłatne zwolnienie z całości lub z części dnia pracy w celu punktualnego przybycia na zajęcia oraz na czas ich trwania.

§ 3

Pracownik jest zobowiązany złożyć wniosek o udzielenie urlopu lub zwolnienia od pracy w terminie co najmniej 2 dni przed planowaną datą wykorzystania uprawnienia, o którym mowa w § 2. We wniosku należy określić wymiar urlopu, o który występuje Pracownik oraz, w przypadku wniosku o udzielenie zwolnienia z całości lub z części dnia pracy, wskazać godzinę rozpoczęcia zajęć w dniu zwolnienia.

§ 4

Porozumienie zostało sporządzone w dwóch jednobrzmiących egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron. Wszelkie zmiany Porozumienia wymagają zachowania formy pisemnej.

(podpisy stron pominięto)

www.UrlopyPracownicze.pl - Urlopy szkoleniowe:

 Chcesz wiedzieć więcej, skorzystaj z Portalu Podatkowo-Księgowego www.gofin.pl
www.KodeksPracy.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
KODEKS PRACY 2013, Prawo Pracy
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy

WSKAŹNIKI

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia reklam produktów własnych.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o. Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam są partnerzy Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Google Inc, Facebook Inc, Gemius S.A.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań w związku z odwiedzaniem niniejszego serwisu internetowego partnerzy Wydawnictwa Podatkowego Gofin sp. z o.o. muszą mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.