urlopy pracownicze, urlop macierzyński, urlop wychowawczy, urlop wypoczynkowy, urlop bezpłatny
lupa
A A A

Gazeta Podatkowa nr 64 (1626) z dnia 12.08.2019

Udzielanie i korzystanie z urlopu wychowawczego

Pracownik zatrudniony w ramach stosunku pracy ma prawo do kilku urlopów z tytułu rodzicielstwa, w tym do urlopu wychowawczego. Celem tego urlopu jest sprawowanie osobistej opieki nad małym dzieckiem, a okres korzystania z niego objęty jest szczególną ochroną zatrudnienia. W czasie wspomnianego urlopu pracownik może go łączyć z wykonywaniem pracy bądź poświęcić się całkowicie wychowywaniu dziecka.

Status pracownika decyduje o urlopie

Urlop wychowawczy jest uprawnieniem pracowniczym, uregulowanym w art. 186 K.p. Przysługuje wyłącznie pracownikom w rozumieniu Kodeksu pracy, a więc osobom zatrudnionym na podstawie umowy o pracę, powołania, mianowania, wyboru lub spółdzielczej umowy o pracę.

Prawo do urlopu wychowawczego posiada pracownik legitymujący się co najmniej 6-miesięcznym, ogólnym stażem pracy. Urlop należy wykorzystać do zakończenia roku kalendarzowego, w którym dziecko kończy 6. rok życia. Jeżeli z powodu stanu zdrowia potwierdzonego orzeczeniem o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności dziecko wymaga osobistej opieki pracownika, niezależnie od urlopu udzielanego do 6. roku życia, pracownik może skorzystać z kolejnego urlopu wychowawczego w wymiarze do 36 miesięcy, na okres nie dłuższy niż do ukończenia przez dziecko 18. roku życia.

Wymiar urlopu wychowawczego wynosi do 36 miesięcy, przy czym przysługuje on łącznie obojgu rodzicom lub opiekunom dziecka. Równoległe korzystanie z uprawnienia oznacza więc 18-miesięczną opiekę nad dzieckiem. Jeden miesiąc z pełnej puli urlopu przysługuje każdemu z nich niezbywalnie, a zatem jeden z rodziców lub opiekunów może skorzystać maksymalnie z 35 miesięcy urlopu. Wyjątki od tej zasady dotyczą przypadków, gdy:

  • drugi rodzic dziecka nie żyje,
     
  • drugiemu rodzicowi dziecka nie przysługuje władza rodzicielska,
     
  • drugi rodzic dziecka został pozbawiony władzy rodzicielskiej albo taka władza uległa ograniczeniu lub zawieszeniu,
     
  • dziecko pozostaje pod opieką jednego opiekuna.

We wskazanych wyżej przypadkach uprawniony może wykorzystać pełne 36 miesięcy urlopu wychowawczego. Skorzystanie z urlopu wychowawczego w wymiarze co najmniej jednego miesiąca oznacza wykorzystanie przez rodzica lub opiekuna dziecka części niezbywalnej tego urlopu.

Przepisy prawa pracy nie określają metodyki ustalania wymiaru urlopu wychowawczego. W tym zakresie należy jednak stosować tzw. potoczną metodę obliczania terminów, co wynika ze stanowiska Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2016 r., zajętego w odpowiedzi na zapytanie naszego Wydawnictwa (patrz ramka).

"(...) Dopuszczalny 36-miesięczny okres urlopu wychowawczego należy, zdaniem Departamentu Prawa Pracy w Ministerstwie Pracy i Polityki Społecznej, obliczać z uwzględnieniem orzecznictwa sądowego dotyczącego ustalania okresu zatrudnienia pracownika. Jak orzekł Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 11 grudnia 2009 r. (sygn. akt II PK 223/09) sposób liczenia terminów określonych w przepisach Kodeksu cywilnego nie ma zastosowania do okresów, od których zależy nabycie uprawnień pracowniczych. (...)

Zdaniem Departamentu oznacza to, że jeżeli urlop wychowawczy został udzielony od dnia 4 kwietnia 2016 r., to 6-miesięczny okres urlopu wychowawczego upływa 3 października 2016 r. Natomiast jeżeli występują między częściami urlopu wychowawczego przerwy, to dla ustalenia kiedy miną dopuszczalne 36 miesięcy, należy sumować pełne kolejne nieprzerwane miesiące urlopu wychowawczego, przyjmując, że okres miesiąca upływa w dniu poprzedzającym dzień, który datą odpowiada początkowemu dniowi okresu, a gdyby takiego dnia w ostatnim miesiącu nie było - w ostatnim dniu tego miesiąca (np. miesiąc liczony od dnia 4 kwietnia upływa w dniu 3 maja). Należy także zsumować dni »wystające« poza pełne miesiące, przyjmując 30 dni za jeden miesiąc. (...)".

Odpowiedź Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 2 czerwca 2016 r., udzielona na zapytanie naszego Wydawnictwa.

Urlop na podstawie wniosku

Pracownik, który chce skorzystać z urlopu wychowawczego, musi złożyć wniosek o udzielenie tego urlopu w terminie 21 dni przed jego planowanym rozpoczęciem. Terminowo złożony wniosek jest wiążący dla pracodawcy.

Treść wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego oraz dołączane do niego dokumenty określa § 23 rozporządzenia Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem oraz dokumentów dołączanych do takich wniosków, zwanego rozporządzeniem w sprawie urlopów rodzicielskich. Pracownik we wniosku jest zobowiązany wskazać:

  • swoje imię i nazwisko,
     
  • imię i nazwisko dziecka, na które ma być udzielony urlop wychowawczy albo jego część,
     
  • okres, na który ma być udzielony urlop wychowawczy albo jego część na dane dziecko,
     
  • okres urlopu wychowawczego, który dotychczas został wykorzystany na to dziecko,
     
  • liczbę części urlopu wychowawczego, z których dotychczas skorzystano na dane dziecko.

Do wniosku powinny być dołączone oświadczenia pracownika:

  • dotyczące korzystania z części urlopu rodzicielskiego na dane dziecko w terminie nieprzypadającym bezpośrednio po wykorzystaniu poprzedniej (tzw. luźnej części urlopu rodzicielskiego) części urlopu rodzicielskiego albo zasiłku za okres odpowiadający okresowi części urlopu rodzicielskiego, ze wskazaniem liczby części urlopu wykorzystanych w taki sposób,
     
  • o braku zamiaru korzystania przez drugiego rodzica albo opiekuna dziecka z urlopu wychowawczego przez okres wskazany we wniosku albo o okresie, w którym drugi rodzic albo opiekun dziecka zamierza korzystać z urlopu wychowawczego w okresie objętym wnioskiem; oświadczenie nie jest wymagane w razie ograniczenia drugiemu rodzicowi albo pozbawienia drugiego rodzica władzy rodzicielskiej albo ograniczenia albo zwolnienia z opieki drugiego opiekuna dziecka.

Urlop wychowawczy może być udzielony maksymalnie w 5 częściach. W przypadku gdy pracownik skorzysta z tzw. luźnej części urlopu rodzicielskiego, liczbę części urlopu wychowawczego pomniejsza się o jedną (art. 1821c § 3 K.p.).


Jeżeli wniosek o urlop wychowawczy został złożony z naruszeniem terminu, pracodawca udziela urlopu nie później niż z dniem upływu 21 dni od dnia złożenia wniosku.

Praca i opieka

Pracownik w czasie urlopu wychowawczego ma prawo podjąć pracę zarobkową u dotychczasowego lub innego pracodawcy albo inną działalność, a także naukę lub szkolenie (art. 1862 § 1 K.p.). Podjęcie wymienionych form aktywności jest możliwe wyłącznie wtedy, gdy nie kolidują one ze sprawowaniem osobistej opieki nad dzieckiem. Przepisy Kodeksu pracy nie określają, jaki wymiar pracy podjętej na urlopie wychowawczym gwarantuje, że osobista opieka nad dzieckiem zostanie zachowana. W piśmiennictwie z zakresu prawa pracy powszechnie akceptuje się jednak pogląd, iż podjęcie pracy w granicach do połowy etatu nie naruszy obowiązku sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem. Kodeks pracy nie nakłada na pracownika obowiązku uzyskiwania zgody na dodatkowe zatrudnienie w trakcie urlopu wychowawczego od pracodawcy udzielającego tego urlopu.

Podjęcie pracy na urlopie wychowawczym powinno nastąpić na podstawie odrębnego stosunku prawnego - pracy lub nawiązanego na podstawie umowy cywilnoprawnej. Należy przy tym podkreślić, że praca na urlopie wychowawczym podjęta u dotychczasowego pracodawcy powinna być innego rodzaju niż ta, którą pracownik świadczył dotychczas. W podstawowym stosunku pracy pracownik korzysta bowiem z urlopu wychowawczego, a nie jest możliwe, aby w ramach jednej umowy pracownik przebywał na urlopie wychowawczym i jednocześnie świadczył pracę. Dopuszczalne to jest jedynie w przypadku łączenia pracy z urlopem rodzicielskim. Pracownik w każdym czasie może zrezygnować z urlopu wychowawczego, o ile uzyska na to zgodę pracodawcy. Bez tej zgody może to uczynić po uprzednim zawiadomieniu pracodawcy, najpóźniej na 30 dni przed terminem zamierzonego podjęcia pracy (art. 1863 K.p.).

Po zakończeniu urlopu wychowawczego pracodawca dopuszcza pracownika do pracy na dotychczasowym stanowisku (art. 1864 K.p.). Jeżeli nie jest to możliwe, może go zatrudnić na stanowisku równorzędnym z zajmowanym przed rozpoczęciem urlopu lub na innym stanowisku odpowiadającym jego kwalifikacjom zawodowym. Musi przy tym zapewnić temu pracownikowi wynagrodzenie nie niższe od wynagrodzenia za pracę przysługującego mu w dniu podjęcia pracy na stanowisku zajmowanym przed tym urlopem.


Okres urlopu wychowawczego, w dniu jego zakończenia, wlicza się do okresu zatrudnienia u pracodawcy, który udzielił tego urlopu.

Stabilne zatrudnienie na urlopie

W czasie urlopu wychowawczego pracownik jest chroniony przed rozwiązaniem umowy o pracę, z kilkoma wyjątkami przewidzianymi w Kodeksie pracy i w przepisach odrębnych. Ochrona przysługuje pracownikowi zasadniczo od momentu złożenia wniosku o urlop wychowawczy, jednak nie wcześniej niż na 21 dni przed planowanym rozpoczęciem urlopu (art. 1868 K.p.). Do okoliczności, które powodują uchylenie ochrony, należą:

  • upadłość lub likwidacja pracodawcy,
     
  • wystąpienie przesłanek do dyscyplinarnego zwolnienia.

Ponadto ochrona na urlopie wychowawczym ulega ograniczeniu w razie dokonywania zwolnień na podstawie ustawy o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy z przyczyn niedotyczących pracowników (Dz. U. z 2018 r. poz. 1969 ze zm.), zwanej ustawą o zwolnieniach grupowych. Podlegają jej pracodawcy zatrudniający co najmniej 20 pracowników. Jak stanowi art. 5 ust. 1 tej ustawy, w czasie wypowiadania stosunków pracy na jej podstawie nie obowiązują przepisy szczególne o ochronie zatrudnienia. Pracodawca może też wypowiedzieć umowę pracownikowi przebywającemu na urlopie trwającym co najmniej 3 miesiące, w tym na urlopie wychowawczym.

Anna Misiurkowska 
ul. Reymonta 12/6
Kołobrzeg

Kołobrzeg, dnia 25 lipca 2019 r.
Spółdzielnia Mieszkaniowa "Dolina"
ul. Wąska 23/1, Kołobrzeg

WNIOSEK
o udzielenie urlopu wychowawczego

Proszę o udzielenie mi urlopu wychowawczego na syna Grzegorza Misiurkowskiego, urodzonego 12.11.2017 r., w okresie od 19.08.2019 r. do 31.12.2020 r.

Jednocześnie oświadczam, że dotychczas nie korzystano z urlopu wychowawczego na ww. dziecko.

Anna Misiurkowska

Załącznik:
Oświadczenie w sprawie korzystania z urlopu wychowawczego przez drugiego rodzica.

Anna Misiurkowska 
ul. Reymonta 12/6
Kołobrzeg
Kołobrzeg, dnia 25 lipca 2019 r.
Spółdzielnia Mieszkaniowa "Dolina"
ul. Wąska 23/1, Kołobrzeg
OŚWIADCZENIE
do wniosku o udzielenie urlopu wychowawczego
Oświadczam, że ojciec dziecka nie zamierza korzystać z urlopu wychowawczego na syna Grzegorza Misiurkowskiego w okresie wskazanym we wniosku.
Anna Misiurkowska

Podstawa prawna

Ustawa z dnia 26.06.1974 r. - Kodeks pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1040)

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 8.12.2015 r. w sprawie wniosków dotyczących uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem... (Dz. U. poz. 2243)

www.UrlopyPracownicze.pl - Urlopy wychowawcze:

 Chcesz wiedzieć więcej, skorzystaj z Portalu Podatkowo-Księgowego www.gofin.pl
www.UrlopyWychowawcze.pl » 
Więcej w zasobach płatnych

Serwis Głównego Księgowego

Gazeta Podatkowa

Terminarz

październik 2019
PN WT ŚR CZ PT SO ND
1
2
3
4
5
6
7
8
9
11
12
13
14
16
17
18
19
20
22
23
24
26
27
28
29
30
ASYSTENT GOFIN - Darmowa aplikacja dla Księgowych
sklep.gofin.pl - RABATY, NAGRODY, PROMOCJE
NEWSLETTERY
Fachowe czasopisma - PoznajProdukty.gofin.pl
KODEKS PRACY 2013, Prawo Pracy
Vademecum kadrowego - kompleksowo opracowane zagadnienia z prawa pracy

GOFIN PODPOWIADA

Kompleksowe opracowania tematyczne

WSKAŹNIKI

Bieżące wskaźniki wraz z archiwum

Sklep internetowy - sklep.gofin.pl
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o., ul. Owocowa 8, 66-400 Gorzów Wlkp., tel. 95 720 85 40, faks 95 720 85 60
Wydawnictwo Podatkowe GOFIN
Szanowny Użytkowniku !
Prosimy o zapoznanie się z poniższymi informacjami oraz wyrażenie dobrowolnej zgody poprzez kliknięcie przycisku "Zgadzam się".
Pamiętaj, że zawsze możesz wycofać zgodę.

Serwis internetowy, z którego Pani/Pan korzysta używa plików cookies w celu:

  • zapewnienia prawidłowego działania serwisów (utrzymania sesji),

  • analizy statystyk ruchu i reklam w serwisach,

  • zbierania i przetwarzania danych osobowych w celu wyświetlenia personalizowanych reklam.

Pliki cookies

Są to pliki instalowane w urządzeniach końcowych osób korzystających z serwisu, w celu administrowania serwisem, dostosowania treści serwisu do preferencji użytkownika, utrzymania sesji użytkownika oraz dla celów statystycznych i targetowania behawioralnego reklamy (dostosowania treści reklamy do indywidualnych potrzeb użytkownika). Informujemy, że istnieje możliwość określenia przez użytkownika serwisu warunków przechowywania lub uzyskiwania dostępu do informacji zawartych w plikach cookies za pomocą ustawień przeglądarki lub konfiguracji usługi. Szczegółowe informacje na ten temat dostępne są u producenta przeglądarki, u dostawcy usługi dostępu do internetu oraz w Polityce prywatności i plików cookies.

Administratorzy

Administratorem Pana/Pani danych osobowych w związku z korzystaniem z serwisu internetowego i jego usług jest Wydawnictwo Podatkowe GOFIN sp. z o.o.

Administratorem danych osobowych w plikach cookies w związku z wyświetleniem analizy statystyk i wyświetlaniem spersonalizowanych reklam jest partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. (SDO). Odbiorcą informacji z plików cookies są Netsprint S.A., Google LLC oraz spółki zlecające SDO realizację kampanii reklamowej, a także podmioty badające i zliczające tę kampanię. Dane te mogą ponadto zostać udostępnione na rzecz partnerów handlowych SDO.

Jakie ma Pani/Pan prawa w stosunku do swoich danych osobowych?

Wobec swoich danych mają Pan/Pani prawo do żądania dostępu do swoich danych, ich sprostowania, usunięcia lub ograniczenia przetwarzania, prawo do wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych, prawo do cofnięcia zgody.

Podstawy prawne przetwarzania Pani/Pana danych osobowych

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z wykonaniem umowy

    Umowa w naszym przypadku oznacza akceptację regulaminu naszych usług. Jeśli zatem akceptuje Pani/Pan umowę na realizację danej usługi, to możemy przetwarzać Pani/Pana dane w zakresie niezbędnym do realizacji tej umowy.

  • Niezbędność przetwarzania danych w związku z prawnie uzasadnionym interesem administratora

    Dotyczy sytuacji, gdy przetwarzanie danych jest uzasadnione z uwagi na usprawiedliwione potrzeby administratora, tj. dokonanie pomiarów statystycznych, ulepszania naszych usług, jak również prowadzenie marketingu i promocji własnych usług administratora w serwisie internetowym.

  • Dobrowolna zgoda

    Aby móc wyświetlać spersonalizowane reklamy dopasowane do Pani/Pana zainteresowań, partner Wydawnictwa Podatkowego GOFIN sp. z o.o., Stroer Digital Operations sp. z o.o. musi mieć możliwość przetwarzania Pani/Pana danych. Udzielenie takiej zgody jest całkowicie dobrowolne (nie ma obowiązku jej udzielenia).

Zgoda

W związku z powyższymi wyjaśnieniami prosimy o wyrażenie dobrowolnej zgody na przetwarzanie Pani/Pana danych osobowych w związku z możliwością wyświetlenia reklam dopasowanych do Pani/Pana zainteresowań poprzez kliknięcie w przycisk „Zgadzam się” lub „Nie teraz” w przypadku braku zgody.